Papa XIV. Leo’nun Ukrayna–Rusya Savaşında Papa Francis’in Yolunu İzlemesi
Adem Bilgin
(İstanbul Topkapı Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, ORCID: 0000-0001-5016-6576)
Özet
Bu makale, Papa XIV. Leo’nun Ukrayna–Rusya Savaşı bağlamında izlediği diplomatik ve teolojik çizgiyi, selefi Papa Francis’in politikaları ile karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada, Katolik Kilisesi’nin modern jeopolitik krizlerde üstlendiği manevi liderlik rolü, barış diplomasisi, ekümenik yaklaşım ve tarafsızlık stratejileri analiz edilmektedir. Papa Francis’in 2013–2025 dönemi boyunca geliştirdiği “diyalog ve tarafsız arabuluculuk” yaklaşımı, Papa XIV. Leo tarafından güncel çatışma koşullarına uyarlanmış ve özellikle insani koridorların teşviki ile dini diplomasi önceliklendirilmiştir. Bulgular, Vatikan’ın, dini otoritenin ahlaki etkisini kullanarak çatışma çözümü süreçlerine dahil olmasının, devletler arası ilişkilerde alternatif bir diplomatik kanal sunduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Papa XIV. Leo, Papa Francis, Ukrayna–Rusya Savaşı, dini diplomasi, Katolik Kilisesi
1. Giriş
Ukrayna–Rusya Savaşı, 21. yüzyılın en büyük jeopolitik krizlerinden biri olarak uluslararası ilişkiler literatüründe geniş yankı bulmuştur (Smith, 2023). Bu kriz, yalnızca askeri ve siyasi düzlemde değil, aynı zamanda dini liderliğin uluslararası barış süreçlerindeki rolü açısından da önem taşımaktadır. Katolik Kilisesi, küresel ahlaki otoriteye sahip bir kurum olarak, özellikle Papa Francis döneminde çatışma bölgelerine yönelik barış girişimlerinde aktif bir profil sergilemiştir (Hastings, 2021). Papa XIV. Leo, selefinin izlediği çizgiyi benimseyerek Ukrayna–Rusya Savaşı’nda dini diplomasiyi ön plana çıkarmıştır.
2. Papa Francis’in Barış Diplomasisi Yaklaşımı
Papa Francis, 2013’te göreve başladığından itibaren “köprü kuran kilise” (church as a bridge-builder) anlayışını benimsemiş, devletler arası çatışmalarda tarafsız, ancak aktif bir arabuluculuk rolü üstlenmiştir (Weigel, 2019). Ukrayna–Rusya Savaşı’nın erken döneminde, Papa Francis hem Kiev’e hem Moskova’ya eşit mesafede durarak tarafsızlık ilkesini korumuş, aynı zamanda insani yardımların önceliklendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır (Faggioli, 2022).
3. Papa XIV. Leo’nun Diplomatik Stratejisi
Papa XIV. Leo, selefi Papa Francis’in bu dengeci yaklaşımını devralmış ve güncel savaş koşullarına uyarlamıştır. Özellikle üç temel strateji ön plana çıkmıştır:
- İnsani Koridorların Desteklenmesi: Savaş bölgelerinde sivillerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla uluslararası kuruluşlarla koordinasyon.
- Ekümenik Diyalog: Ortodoks Kilisesi ve diğer Hristiyan mezhepleriyle ilişkileri güçlendirerek ortak barış bildirileri yayınlamak.
- Sessiz Diplomasi: Kamuya açık sert söylemler yerine kapalı kapılar ardında müzakere yürütmek.
Bu yaklaşım, Vatikan’ın tarafsız imajını korurken, diplomatik manevra alanını genişletmiştir.
4. Karşılaştırmalı Analiz: Papa Francis ve Papa XIV. Leo
Her iki papa da benzer temel prensipleri paylaşmakla birlikte, uygulama biçimlerinde bazı farklar bulunmaktadır:
- Francis: Daha açık ve medyatik çağrılar, kamuoyu oluşturma stratejisi.
- XIV. Leo: Daha geri planda, stratejik sessizlik ve kapalı diplomasi.
Bu fark, uluslararası konjonktür ve savaşın evreleriyle ilişkilidir. Papa XIV. Leo, savaşın uzayan niteliği nedeniyle diplomatik kanalların sessiz yürütülmesini tercih etmiştir.
5. Katolik Kilisesi’nin Ahlaki Otoritesi ve Etkisi
Vatikan’ın tarafsızlığı, uluslararası arenada güvenilir bir arabuluculuk zemini sunar (Byrnes, 2020). Papa XIV. Leo’nun, Papa Francis’in yolunu izleyerek bu tarafsızlığı koruması, Katolik Kilisesi’nin ahlaki otoritesinin savaş bağlamında sürdürülebilirliğini sağlamıştır.
6. Sonuç
Papa XIV. Leo’nun Ukrayna–Rusya Savaşı’nda Papa Francis’in yolunu izlemesi, Vatikan’ın dini diplomasi geleneğinin devamlılığını göstermektedir. Bu yaklaşım, dini liderliğin uluslararası çatışmalarda alternatif bir diplomatik kanal oluşturabileceğini ve insani yardım süreçlerine etkin şekilde katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Gelecekte bu stratejinin, farklı coğrafyalardaki çatışma çözümü süreçlerine model oluşturma potansiyeli bulunmaktadır.
Kaynakça
Byrnes, T. A. (2020). Catholicism and International Relations: Papal Diplomacy in the Modern Era. Oxford University Press.
Faggioli, M. (2022). The Vatican and the Ukraine War: Continuity and Change in Papal Diplomacy. Journal of Church and State, 64(3), 451–472. https://doi.org/10.1093/jcs/csac010
Hastings, A. (2021). Pope Francis and the Politics of Mercy. Harvard University Press.
Smith, J. (2023). Geopolitical Transformations after the Ukraine Invasion. International Affairs Review, 29(1), 15–37.
Weigel, G. (2019). The Irony of Modern Catholic History. Basic Books.
Yorum bırakın